BY LUCY MUSENYA

Katika juhudi za kukabiliana na ongezeko la migogoro ya kikazi na kijamii, muungano mpya wa wanasosholojia umezinduliwa rasmi nchini Kenya. Muungano huu unalenga kuwa chombo kikuu cha kutetea na kulinda haki pamoja na masilahi ya wafanyakazi na wanajamii wanaoguswa na miradi mbalimbali ya maendeleo.

Uzinduzi wa chama hiki unakuja wakati ambapo nchi inashuhudia ongezeko la miradi mikubwa ya miundombinu, ambayo mara kwa mara imekuwa ikikabiliwa na upinzani kutoka kwa jamii za kienyeji. Wanasosholojia hao wamebainisha kuwa kuna pengo kubwa kati ya utekelezaji wa kiufundi wa miradi na ushirikishwaji wa kibinadamu unaostahili.

Kulingana na mwenyekiti wa muungano huo, Profesa Edward Ontita, ukosefu wa uzingatiaji wa misingi ya kijamii umekuwa chanzo kikubwa cha manung’uniko. Wafanyakazi wengi katika miradi hii, pamoja na wanajamii wanaozunguka maeneo ya kazi, wamekuwa wakilalamikia kupuuzwa kwa haki zao za kimsingi na kutopewa fidia au masilahi yanayostahili.

Profesa Ontita alieleza kuwa, wakati haki hizi za kimsingi zinapopuuzwa na sauti za walalamikaji kutosikilizwa, matokeo yake yamekuwa yakigharimu taifa. Wanajamii na wafanyakazi waliofikishwa kikomo hulazimika kugoma au kuzuia shughuli za miradi, hatua inayopelekea kusitishwa kabisa kwa ujenzi na kazi za maendeleo.Kusimama huku kwa kazi kumesababisha pigo kubwa la kifedha kwa uchumi wa nchi ambao tayari unakabiliwa na changamoto kadhaa. Muungano huo umetoa takwimu za kushtusha, ukikadiria kuwa Kenya inapoteza takribani shilingi bilioni 600 kote nchini kutokana tu na migogoro hii inayotokana na kutofuata sheria za usalama wa kijamii.

Ili kupunguza hasara hii kubwa na kulinda utu wa wafanyakazi, serikali ya Kenya imeamua kuchukua hatua madhubuti. Kupitia State Department for Social Protection, serikali inashirikiana na wataalamu wa kijamii kutengeneza mifumo mipya ya kisheria itakayoratibu miradi yote nchini.Kaimu Katibu wa Idara ya Maendeleo ya Kijamii, Dkt. Lynette Ochuma, alifichua kuwa serikali tayari imeandaa rasimu ya sera (draft policy) ya taifa. Sera hii inalenga kuratibu kwa karibu usimamizi wa athari na vihatarishi vya kijamii ili kuhakikisha kuwa miradi yote inalinda haki za binadamu kabla hata ujenzi haujaanza.

Lengo kuu la sera hiyo mpya ni kusawazisha na kuratibu tathmini ya athari za kijamii (social impact assessment) nchini Kenya. Kwa sasa, tathmini hizi zimekuwa zikifanyika kwa njia isiyo sawa, jambo linalotoa mwanya kwa baadhi ya makandarasi kukiuka haki za wafanyakazi wao bila kuchukuliwa hatua.

Dkt. Ochuma aliongeza kuwa, ingawa taasisi kubwa za kifedha kama Benki ya Dunia (World Bank) zina viwango vyao vikali vya kijamii na mazingira, Kenya inahitaji sheria zake yenyewe. Lengo la serikali ni kufanya viwango hivyo vya kimataifa kuwa vya kinyumbani ili viweze kusimamiwa kwa urahisi chini ya sheria za ndani ya nchi.