Eugine Wabwile Juma 
SYPHROSE NAFULA
Usahihi, haki, uwiano na kutopendelea upande wowote ni nguzo za uandishi wa habari.Wadau wanasisitiza umuhimu wa maadili katika kujenga imani ya umma.Wananchi wanataka habari za kweli, zilizothibitishwa na zenye uwiano.Uandishi wa habari unaendelea kuwa nguzo muhimu ya kuwafahamisha wananchi kuhusu masuala yanayowahusu katika maisha yao ya kila siku.
Hata hivyo, maendeleo ya teknolojia na kuenea kwa mitandao ya kijamii yameongeza kasi ya usambazaji wa taarifa, hali ambayo imeifanya taaluma ya uandishi wa habari kukabiliwa na changamoto mpya za kuhakikisha habari zinabaki kuwa za kuaminika.Katika Kaunti ya Bungoma, wadau mbalimbali wa sekta ya habari wameeleza kuwa usahihi, haki, uwiano na kutopendelea upande wowote bado ni msingi wa uandishi wa habari wenye maadili.
Akizungumza kuhusu wajibu wa wahariri, mhariri kutoka kituo kimoja cha habari alisema kuwa jukumu la kwanza la chumba cha habari ni kuhakikisha kila taarifa inafanyiwa uhakiki kabla ya kuchapishwa au kurushwa.”Habari yoyote inayowasilishwa kwa umma lazima ithibitishwe ili kulinda ukweli na kuimarisha imani ya wananchi kwa vyombo vya habari,” alieleza mhariri huyo.
Wanahabari waliohojiwa walisema ukusanyaji wa habari unahitaji uvumilivu, uhakiki wa taarifa na kusikiliza kila upande unaohusika kabla ya kuandaa taarifa ya mwisho.Walisema kuwa kusikiliza upande mmoja pekee kunaweza kuathiri ukweli wa habari na kuondoa uwiano unaohitajika katika taaluma.”Kila upande unapaswa kupewa nafasi ya kueleza msimamo wake ili wananchi wapate picha kamili ya habari,” alisema mmoja wa wanahabari waliohojiwa.Mhadhiri wa uandishi wa habari alisema maadili ya taaluma ndiyo msingi wa kuandaa wanahabari wanaowajibika kwa jamii.
Alisema kuwa usahihi si suala la hiari bali ni wajibu wa kitaaluma unaopaswa kuzingatiwa katika kila hatua ya uandishi wa habari.”Usahihi ndio unaojenga uaminifu wa chombo cha habari na kuifanya jamii kuamini taarifa zinazowasilishwa,” alisema mhadhiri huyo.Mhadhiri mwingine alieleza kuwa uwiano na kutopendelea upande wowote husaidia wananchi kufanya maamuzi kwa kuzingatia taarifa kamili badala ya maoni ya upande mmoja.Aliongeza kuwa wanahabari wanapaswa kutenganisha maoni yao binafsi na ukweli wa habari wanazoripoti.
Kwa upande wake, mwanasheria alisema uhuru wa vyombo vya habari unaenda sambamba na wajibu wa kuheshimu sheria na haki za wananchi.”Habari zisizo sahihi zinaweza kuharibu sifa za watu na hata kusababisha migogoro au hatua za kisheria,” alisema mwanasheria huyo.Mashirika yanayotetea uhuru wa vyombo vya habari yalisema mazingira salama ya kazi huwapa wanahabari uwezo wa kutekeleza wajibu wao bila vitisho au shinikizo lisilo la kitaaluma.
“Uhuru wa vyombo vya habari unapaswa kwenda sambamba na uwajibikaji na kuzingatia maadili ya taaluma,” alisema mwakilishi wa shirika la kiraia.Wanafunzi wa mawasiliano walihojiwa walisema mafunzo wanayopata yanawasisitizia umuhimu wa usahihi, haki, uwiano na kutopendelea upande wowote kabla ya kuingia katika taaluma.
Walisema maadili hayo ndiyo yatakayowasaidia kujenga taaluma yenye heshima na kuaminika.Nao wakazi wa Bungoma walisema wanatarajia vyombo vya habari kuendelea kuwapa taarifa za kweli, zilizofanyiwa uhakiki na zinazowasilisha pande zote za habari.Baadhi yao walieleza kuwa kuongezeka kwa taarifa za uongo kupitia mitandao ya kijamii kunafanya vyombo vya habari vya kitaaluma kuwa muhimu zaidi kuliko hapo awali.Walisema wanaamini wanahabari wana jukumu la kuwapa wananchi taarifa zinazowawezesha kufanya maamuzi sahihi.Wadau wote waliohojiwa walikubaliana kuwa maadili ya uandishi wa habari hayawezi kutengwa na taaluma hiyo.
Walisema usahihi hujenga uaminifu, haki hulinda maslahi ya jamii, uwiano huwapa wananchi picha kamili ya habari na kutopendelea upande wowote huimarisha imani kwa vyombo vya habari.Kadri teknolojia inavyoendelea kubadilisha namna habari zinavyokusanywa na kusambazwa, wataalamu wanaamini kuwa misingi hiyo itaendelea kuwa dira ya uandishi wa habari nchini Kenya.Kwa mujibu wa wadau hao, kulinda maadili ya taaluma ni hatua muhimu katika kuhakikisha wananchi wanaendelea kupata habari za kuaminika, sahihi na zenye manufaa kwa maendeleo ya jamii.
