BY ELIJA WANYAMA

Serikali imewasilisha makadirio ya bajeti ya shilingi trilioni 4.8 kwa mwaka wa fedha 2026/2027, ikilenga kuimarisha sekta muhimu za kijamii na kiuchumi. Bajeti hiyo imeweka kipaumbele katika elimu, makazi nafuu, usalama wa taifa na ulipaji wa deni la umma, ikionyesha mwelekeo wa matumizi ya serikali kwa mwaka ujao wa kifedha.

Kwa mujibu wa makadirio hayo, Serikali Kuu imepangiwa shilingi trilioni 2.89 huku Idara ya Utendaji ikipata trilioni 2.81. Bunge limetengewa bilioni 50.8 na Mahakama bilioni 30.4 kwa shughuli zake za mwaka ujao.

Sekta ya elimu imeendelea kuwa mnufaika mkuu kwa kutengewa bilioni 781.4. Tume ya Huduma kwa Walimu (TSC) itapata bilioni 421.9, huku ufadhili wa wanafunzi kupitia HELB ukitengewa bilioni 56.7. Hatua hii inalenga kuimarisha rasilimali watu na kupunguza changamoto za ufadhili kwa wanafunzi wa vyuo vikuu na taasisi za elimu ya juu.

Katika sekta ya makazi na maendeleo ya miji, serikali imependekeza bilioni 135.8, ambapo mpango wa Makazi Nafuu umetengewa bilioni 50 na makazi ya kijamii bilioni 20.9. Hatua hii inalenga kupunguza uhaba wa nyumba na kutoa fursa kwa wananchi kupata makazi bora kwa gharama nafuu.

Kwa upande wa vijana, Huduma ya Kitaifa kwa Vijana (NYS) imepangiwa bilioni 12.5, mradi wa NYOTA bilioni 4.7 na mpango wa KJET bilioni 2.5. Programu hizi zinalenga kuwajengea vijana ujuzi na fursa za kiuchumi ili kupunguza ukosefu wa ajira.Serikali pia imepanga kutumia trilioni 1.1 kuhudumia deni la umma, moja ya maeneo yanayochukua sehemu kubwa ya matumizi ya kitaifa. Bajeti ya Wizara ya Ulinzi imeongezeka hadi bilioni 252.1, huku Idara ya Ujasusi wa Taifa (NIS) ikitengewa bilioni 64.

Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) imehakikishiwa bilioni 25 kwa shughuli zake za kikatiba, ikiwemo maandalizi ya uchaguzi. Wachambuzi wa bajeti wamesema mgawo mkubwa kwa sekta ya elimu na makazi unaonyesha nia ya serikali kuboresha maisha ya wananchi, huku ulipaji wa deni ukibaki kipaumbele cha lazima kutokana na hali ya uchumi.

Mwenyekiti wa Kamati ya Bajeti na Ugavi Bungeni, Samuel Atandi, amesema mjadala wa wabunge utakuwa muhimu katika kuhakikisha bajeti inalingana na mahitaji ya wananchi na malengo ya maendeleo ya taifa.Bajeti hiyo sasa inasubiri mjadala wa kina bungeni kabla ya kuidhinishwa kwa utekelezaji katika mwaka wa fedha wa 2026/2027.